Status gwary na Zaolziu

2. Słownictwo

2.2. Wyrazy pochodzenia czeskiego

Wyrazy pochodzenia czeskiego należałoby podzielić na dwie grupy:

1. używane w gwarze na terenie całego Śląska Cieszyńskiego. Chodzi o słowa przejęte do początku XX wieku. Należą tu m.in.: cesta, stróm

2. używane tylko na Zaolziu. Chodzi o słowa przejmowane od chwili podziału Śląska Cieszyńskiego pomiędzy dwa państwa. Nie znają ich wcale użytkownicy gwary po drugiej stronie granicy. Należą tu m.in.: asi, aspóń, obczanka, siciowka (wymawiane [sićovka] a nawet [siťovka] jednak z akcentem na przedostatniej sylabie).

Również w rozmowach (ostatnio rozmowy prowadzone są również za pomocą różnego rodzaju komunikatorów), które można by określić jeszcze mianem gwary ze względu na przeważającą ilość form gwarowych (końcówek fleksyjnych, akcentu czy zjawisk fonetycznych a w komunikatorach zjawisk graficznych), zauważyć można przeważający wpływ słownictwa czeskiego zwłaszcza u osób młodych i bardzo młodych. Za przykład niech posłużą fragmenty dyskusji na łamach FaceBooka:

  • jaja, starnymy wszyscy, aspóńć to je sprawiedliwe
  • Vy chlopi mozne starniecie ale my baby zrajymy jako wino
  • Normalnějszo asi na skladě nie byla, co?
  • Polosladki, polosuchi, normalnie ganc zes zrobil chyncie

W podanych przykładach zauważyć można zjawisko występujące w rozmowach prowadzonych za pomocą komunikatorów. Chodzi o nieużywanie znaków diakrytycznych. Występuje to tak w języku czeskim, jak i w polskim. Dodatkowo dochodzi jeszcze mieszanie znaków występujących w tych językach zamiennie (w - v, ie - ě)